Sztuka jasnego myślenia
Rolf Dobelli · oryg. „The Art of Thinking Clearly”
Opis ogólny
Rolf Dobelli, szwajcarski pisarz i przedsiębiorca, zebrał kilkadziesiąt błędów poznawczych i opisał każdy na dwóch, trzech stronach, z przykładami z biznesu, inwestycji i życia codziennego. Książka powstała z jego felietonów prasowych i zachowała ten format: krótko, obrazowo, z morałem.
To popularyzacja, a nie praca naukowa. Jej wartość polega na tym, że daje nazwy zjawiskom, które znamy z własnego życia, i ułatwia ich zauważanie.
Kluczowe idee
- Błąd przetrwania. Widzimy zwycięzców, nie widzimy tych, którzy odpadli, i przeceniamy szanse sukcesu.
- Koszty utopione. Trudno zrezygnować z czegoś, w co już zainwestowaliśmy, nawet gdy dalsze inwestowanie nie ma sensu.
- Efekt potwierdzenia. Szukamy informacji zgodnych z tym, w co wierzymy.
- Społeczny dowód słuszności. Robimy to, co robią inni.
- Efekt wiązania (commitment). Raz zajęte stanowisko trudno zmienić.
- Błąd atrybucji. Przypisujemy zachowania innych charakterowi, a nie sytuacji.
- Iluzja kontroli. Przeceniamy wpływ na wydarzenia losowe.
- Regresja do średniej. Wyjątkowo dobre lub złe wyniki zwykle wracają do przeciętnej, niezależnie od naszych działań.
- Świadomość nie wystarcza, ale pomaga. Znajomość nazw błędów ułatwia ich zauważenie w ważnych decyzjach.
Podsumowanie
Przystępny katalog, dobry do czytania po kawałku. Nie ma tu nowych badań, miejscami brakuje źródeł, a niektóre rozdziały powtarzają się. Jako wejście w psychologię decyzji sprawdza się dobrze.
Rekomendacje
- Dla kogo: dla osób, które chcą zacząć przygodę z psychologią decyzji.
- Jak czytać: po jednym rozdziale dziennie.
- Po lekturze:
- wybierz trzy błędy, które najczęściej dotyczą Ciebie, i zapisz je przy biurku;
- przy następnej decyzji o kontynuowaniu projektu zapytaj: czy zacząłbym go dziś od nowa?
Czytaj dalej
Wideo
Streszczenie własnymi słowami, bez cytatów; nie zastępuje lektury.