Przywództwo. Rozwój wertykalny
Materiały warsztatu o rozwoju wertykalnym liderów. Kwestionariusze, zadania, opisy logik działania, podpowiedzi do planu rozwoju i filmy.
Materiały do warsztatu o rozwoju wertykalnym: kwestionariusze, zadania, opisy logik działania i podpowiedzi do planu rozwoju. Wybierz część w menu albo zacznij od kafelków powyżej.
Kwestionariusze
Twoja logika działania
Wynik jest orientacyjny i nie jest diagnozą. Odpowiedzi zostały policzone tylko w Twojej przeglądarce i nie zostały nigdzie zapisane.Twoja logika działania
Twój wynik
Twoja ścieżka
Twoja ścieżka – kwestionariusz Ta treść pochodzi z serwisu Interacty, który po wyświetleniu może zapisywać pliki cookie na Twoim urządzeniu.
Twoja samoświadomość
Twoja samoświadomość – kwestionariusz Ta treść pochodzi z serwisu Interacty, który po wyświetleniu może zapisywać pliki cookie na Twoim urządzeniu.
Zadania
Kto jest kim?
Określ etap rozwojowy każdej osoby, sugerując się językiem, jakim mówi, sformułowaniami, jakich używa, tym, co widzi, a co pomija. Wykorzystaj do tego podpowiedzi poniżej oraz wskazówki językowe.
Zwróć uwagę na następujące aspekty w przemówieniach:
- Wysoka zdolność dostrzegania współzależności systemowych.
- Wysoka zdolność dostrzegania przyczyn wyzwań i problemów.
- Wysoka zdolność zmiany ram sytuacyjnych tak, aby można było skutecznie i konstruktywnie sobie z nimi radzić.
- Wysoka zdolność radzenia sobie z trudnymi emocjami i konfliktami.
- Duża uwaga poświęcana procesowi i wpływowi dzisiejszych działań na jutrzejsze wyniki.
- Wysoka empatia i troska o innych, także o tych, z którymi się nie zgadza.
- Szersza perspektywa tego, co ważne: przejście od interesu własnego do tego, co najlepsze dla zespołu, organizacji, społeczności, społeczeństwa, całego świata.
- Wysoka umiejętność słuchania.
- Silne pragnienie angażowania innych osób.
- Gotowość do dzielenia się władzą i kontrolą.
- Duża uwaga poświęcana zrównoważonemu rozwojowi i sprawiedliwości społecznej.
- Poszerzone ramy czasowe: od najpilniejszych potrzeb przez rok, dekadę i stulecie od teraz po perspektywę ponadczasową.
- Wysoka samoświadomość i introspekcja, prowadzące do lepszego rozumienia własnych przekonań i sposobu myślenia.
- Wysoka akceptacja różnych perspektyw, przekonań i opinii innych osób.
- Wysoka zdolność współpracy ponad podziałami.
- Wysoka zdolność radzenia sobie z chaosem, zmianą i niepewnością.
- Wysoka zdolność zachowania koncentracji pod wpływem stresu.
Karty
Siedem logik działania według modelu Billa Torberta. Na przodzie nazwa, na tyle jej główne cechy. Zanim odwrócisz kartę, spróbuj sam albo sama opisać, jak myśli i działa osoba na tym etapie. Oportunista Skupienie na chwili obecnej. Zachowania często dyktuje to, co przyniesie natychmiastową korzyść. Reaktywność, impulsywność. W obliczu konfliktu skłonność do manipulacji lub oszustwa. Unikanie odpowiedzialności, obwinianie innych. Dyplomata Dążenie do harmonii i unikanie konfliktu. Skupienie na przynależności do grupy i akceptacji społecznej. Zależność od zewnętrznych norm i reguł. Unikanie ryzyka i wyróżniania się. Ekspert Skupienie na zdobywaniu wiedzy, umiejętności i doskonaleniu rzemiosła. Wysoka potrzeba dokładności i dbałość o szczegół. Dążenie do wydajności i rutyny. Krytycyzm wobec innych, mierzonych własnymi wysokimi standardami. Zdobywca Silne dążenie do wyników, osiągnięć i kontroli. Władza postrzegana jako klucz do zmian. Jasna wizja i cel, które kierują działaniem. Skupienie na zewnętrznym sukcesie i uznaniu. Indywidualista Poszukiwanie autentyczności i niepowtarzalności. Zdolność do przełamywania własnych ograniczeń i konwencji. Skupienie na głębszym zrozumieniu siebie i świata. Otwartość na zmiany, nowości i eksperymenty. Strateg Myślenie długoterminowe, ujmowanie złożonych systemów i wielu perspektyw. Skupienie na przywództwie adaptacyjnym i elastyczności. Postrzeganie siebie jako części większego systemu. Tworzenie i dostosowywanie strategii do zmiennego otoczenia. Alchemik Dążenie do transformacji jednostki, organizacji i społeczeństwa. Rzeczywistość postrzegana jako ciągła przemiana. Łączenie przeciwieństw i wykorzystywanie ich do głębszej zmiany. Tworzenie przestrzeni, w której inni również mogą przejść transformację.Logiki działania
Rozwój wg LDF
Podpowiedzi dla czterech logik działania: charakterystyka, mocne strony i słabości, opis, wskazówki do kontaktu z osobą działającą w danej logice oraz kierunki umocnienia i rozwoju. Więcej pomysłów znajdziesz w części Rozwój osobisty.
Ekspert: idee
Charakterystyka. Ukierunkowany na rozwiązywanie problemów, obowiązkowy, rozwijający swoje kompetencje. Szuka raczej tego, co go wyróżnia z zespołu. Buduje swoją pozycję na wiedzy i autorytecie.
Silne strony. Dobry w zadaniach indywidualnych. Szuka technicznych rozwiązań. Fundament wielu zespołów technicznych.
Słabości. Może brakować mu inteligencji emocjonalnej, mało ceni innych, zwłaszcza ludzi z mniejszą wiedzą. Nie widzi szerszego planu. Może gubić się w szczegółach. Źle znosi kwestionowanie jego zdania. Efektywność nie jest jego ulubionym tematem. Nie deleguje zadań.
Opis. Producent. Tworzy porządek i pewność. Wymaga lojalności i daje dobry przykład.
- Siły: przewidywalny i dający oparcie.
- Słabości: nieprzedsiębiorczy i sztywny.
Co robić?
- Pokazuj dane i liczby.
- Podpieraj się autorytetami, profesorami, naukowcami.
- Pokazuj swoją wiedzę.
- Opieraj się na marce.
- Eksponuj cechy i funkcjonalności dające pewność i stabilność.
- Pokazuj uporządkowanie, logiczność, jednoznaczność.
- Dużo słuchaj, daj mu się poczuć ważnym ekspertem.
Umocnienie
- Zbuduj silną identyfikację ze swoją osobowością opartą na jakiejś koncepcji psychologicznej, np. MBTI.
- Pozyskaj informacje zwrotne na własny temat od cenionych przez Ciebie osób. Dawaj innym informacje zwrotne na ich temat.
- Sprawdź, jak możesz wykorzystać swoje silne strony w pracy. Zarządzaj swoimi talentami.
Rozwój
- Skup się bardziej na osiąganiu rezultatów niż na poszerzaniu własnej wiedzy.
- Wprowadź refleksję na własny temat do swoich działań.
- Podejmij i zrozum swoją rolę w organizacji w znacznie szerszej perspektywie niż ta, która wynika tylko z Twojego stanowiska.
Zdobywca: cele, efekty
Charakterystyka. Ukierunkowany na osiąganie celów, racjonalny, niezależny. Fundament wielu firm. Docenia zdanie innych (czasami mimo irytacji), wkomponowuje innych w swoją wizję.
Silne strony. Bardzo dobry w roli menedżera lub samodzielnego pracownika nastawionego na cel i osiągającego cele. Potrafi przenosić góry! Kreatywny. Jego energia inspiruje innych. Potrafi wyznaczać priorytety, delegować i współpracować.
Słabości. Słabo dostrzega inne rzeczy niż cel. Słabszy w wychodzeniu poza schematy. Często wierzy w linearną strukturę rzeczywistości, ma trudności w myśleniu systemowym.
Opis. Przedsiębiorca. Ma jasne cele i wymaga rezultatów. Chce być najlepszy i wymaga doskonałości.
- Siły: zorientowany na wysokie osiągnięcia.
- Słabości: z trudem dzieli się sukcesem i akceptuje zasady.
Co robić?
- Akcentuj korzyści dla firmy, cele, wskaźniki, efekty.
- Używaj słów wskazujących, że cenisz przedsiębiorczość, efektywność, realizację celów.
- Chwal firmę, jej osiągnięcia, efekty, pozycję rynkową.
- Doceń swojego rozmówcę.
Umocnienie
- Zaplanuj swój rozwój w czasie. Powiąż go z osiąganiem celów i budowaniem własnego sukcesu.
- Wspieraj samego siebie w samoocenie, ustanawianiu celów biznesowych i życiowych. Sprawdź, jak możesz wykorzystać naukę płynącą z Twoich działań, sukcesów i porażek. Rozwijaj swoje kompetencje.
- Wzmacniaj wiarę w rozwój i możliwość zmiany natury ludzkiej. Sprawdź, co nie działa, i po prostu to napraw.
Rozwój
- Zauważaj konflikty wewnętrzne. Najbardziej oczywisty jest brak równowagi między życiem zawodowym a prywatnym: co musisz poświęcić, ile kosztuje życie, jakie prowadzisz. Zauważ ograniczenia własnego stylu funkcjonowania.
- Rozwiń kompetencje przekonywania, wpływania, negocjowania.
- Zauważ, jak Twoje przekonania odbiegają od wymagań rzeczywistości.
Indywidualista: nie akceptuje obiegowych sądów
Charakterystyka. Innowacyjny, niekonwencjonalny, doceniający różnorodność, rozumiejący i ceniący wielokulturowość. Przyszłość nie jest do zdobycia, ale jest przedmiotem troski.
Silne strony. Efektywny w pracy projektowej, doradczej, konsultingowej. Chce dowiadywać się o sobie nowych rzeczy. Otwarty na eksperymenty, szuka i daje większą przestrzeń. Pomaga innym stać się sobą. Potrafi znakomicie analizować zjawiska systemowo.
Słabości. Często postrzegany przez innych jako buntownik.
Opis. Lider grupowy. Wrażliwy na dobre relacje i emocje. Chce stworzyć harmonię w zespole.
- Siły: tworzy otwartą atmosferę.
- Słabości: ma trudności z decyzjami, dostosowuje się do najsłabszego członka grupy.
Co robić?
- Dużo słuchaj, parafrazuj.
- Możesz „surfować” po tematach prywatnych: wypoczynek, wyjazdy, relaks, dieta, książki, filmy.
- Zmierzaj do konkluzji: podsumowuj ustalenia, dawaj konkretny czas na decyzje, pilnuj go, doprowadzaj sprawy do końca.
- Daj się poznać jako profesjonalista w swojej dziedzinie.
Umocnienie
- Rozwijaj świadomość chwili obecnej: odczucia, myśli, uczucia, intuicja, refleksja w działaniu. Wzmacniaj psychologiczne rozumienie tego, w jaki sposób konstruujemy nasz świat.
- Uznaj, że czujesz się inny, odseparowany, oddzielny, samotny. Staraj się to zrozumieć.
- Zauważ, że „tworzenie samego siebie” w oparciu o własny punkt widzenia jest podstawą rozwoju empatii, współczucia i doceniania różnic. Zacznij czytać nowele i krótkie opowiadania.
- Wchodź w tryb „bycia” raczej niż „działania”: zauważ własną niepowtarzalność jako istnienia i subiektywne doznania „tu i teraz”. Zauważ, że prawdy nie da się znaleźć, niezależnie od metody.
Rozwój
- Pozwól sobie na brak rozeznania, kim naprawdę jesteś, i na podążanie różnymi ścieżkami. Odpuść przywiązanie do jakiejkolwiek identyfikacji – zaryzykuj bycie tym, kim naprawdę jesteś. Szukaj przełomowych przeżyć, także takich, które sięgają głębiej niż osobowość i psychologia. Medytuj.
- Przeglądaj własne wartości, wizje, misje życiowe. Przyznaj się do względności i niepewności, poddaj się i zaangażuj w samym środku niepewności. Podążaj za wartościami, kieruj się poczuciem sensu. Staraj się zrozumieć własne życie w długiej perspektywie czasowej.
- Szukaj sensu i celu własnego życia, swojej misji życiowej. Szukaj lepszego, większego, transpersonalnego „ja”.
Strateg: indywidualne rozumienie świata
Charakterystyka. Rozwija siebie, swój dział i firmę, rozumie system i współzależności. Potrafi przełożyć cele strategiczne na konkretne działania. Jest paradoksalną mieszanką stanowczości i pokory.
Silne strony. Tworzy plany w krótkim i długim horyzoncie czasowym. Potrafi dostrzec i odróżnić rzeczy ważne od nieważnych; liczą się dla niego zarówno rezultaty, jak i procesy, które do nich doprowadziły.
Słabości. Ludzie mogą go postrzegać jako kogoś, kto „dziwnie widzi sprawy”: niepraktycznego, widzącego sprawy w zbyt złożony sposób. Może naruszać ustalony bieg rzeczy.
Opis. Inspirator. Zarządza przez przekonania i koncepcje. Widzi organizację w szerokim kontekście, przyjmuje długą perspektywę.
- Siły: strategia i delegowanie.
- Słabości: teoretyczny, mało zainteresowany codziennymi działaniami. Pracownicy bywają pozostawieni sami sobie.
Co robić?
- Rozmawiaj o rozwoju firmy, nie tylko o bieżących celach i problemach; przewiduj przyszłość.
- Unikaj szczegółów, podkreślając, że znają się na nich inni, że od tego jest bank.
- Dowiedz się, kto będzie pilotować Twój projekt, i odciąż go od myślenia o projekcie.
- Pokaż swoje horyzonty jak najszerzej: wiedzę o firmie, branży, rynku, trendach.
Umocnienie
- Rozwijaj się poprzez kontakty osobiste z mentorami, coachami i osobami, które są dla Ciebie autorytetami, zwłaszcza takimi, które same są Strategami.
- Wypróbuj wzajemny mentoring z osobami z otoczenia – członkami zarządu, liderami w branży, głównymi menedżerami – zarówno spoza firmy, jak i z jej wnętrza.
Rozwój
- Pozwól sobie na brak rozeznania, kim naprawdę jesteś, i na podążanie różnymi ścieżkami. Odpuść przywiązanie do jakiejkolwiek identyfikacji – zaryzykuj bycie tym, kim naprawdę jesteś. Szukaj przełomowych przeżyć, także takich, które sięgają głębiej niż osobowość i psychologia.
- Przeglądaj własne wartości, wizje, misje życiowe. Przyznaj się do względności i niepewności, poddaj się i zaangażuj w samym środku niepewności. Podążaj za wartościami, kieruj się poczuciem sensu. Staraj się zrozumieć własne życie w długiej perspektywie czasowej.
- Szukaj sensu i celu własnego życia, swojej misji życiowej. Szukaj lepszego, większego, transpersonalnego „ja”.
Wskazówki językowe
Dyplomata
Krótkie, stereotypowe zdania i zamiłowanie do prostych, utartych sformułowań. Przesadnie pozytywne uczucia: niemal wszystko i wszyscy są świetni, wspaniali, ważni, cudowni. Opisy konkretne i oparte na faktach. Akcent na pozycji społecznej, akceptacji, znaczeniu, symbolach statusu, reputacji i prestiżu.
Podporządkowanie regułom i zasadom, definiowanie siebie przez przynależność do grup; ważne jest bycie miłym i docenianym przez innych. Poszukuje akceptacji, lubi dawać dużo rad, porównuje ludzi do siebie i swoich standardów. Największy kłopot: odrzucenie przez ważne osoby, samotność. Istnieje dzięki akceptacji innych.
Ekspert
Powszechny syndrom „tak, ale”. Świetnie widzi alternatywy i mnoży rozwiązania, nie potrafiąc ich zważyć i nadać im priorytetów (bywa to rodzajem zemsty). Mówiąc o sobie, podkreśla cechy (samotny, zazdrosny, poważny), normy i wzorce (kobiecy, męski) oraz konwencjonalne cnoty (szczery, uczciwy, cierpliwy).
Humor zgryźliwy i agresywny, chęć bycia lepszym od innych, przekonanie, że zna wszystkie odpowiedzi. Zainteresowany wypełnianiem obowiązków i robieniem tego, co do niego należy. Perfekcjonista, krytyczny wobec cudzych opinii, sposobów myślenia i odczuwania. Poczucie wyższości, stałość przekonań. Nigdy nie jest wystarczająco dobrze.
Dużo „powinienem”; psychologia sprowadza się do nastrojów i cech charakteru. Główne obrony: intelektualizacja i racjonalizacja.
Język: bardziej złożona składnia, pojawiają się „pod warunkiem”, „jeśli”, „być może”. Kontrasty przedstawiane biegunowo. Zainteresowanie w rodzaju „ciekawe, czemu?”, szczątkowy słownik psychologiczny i psychologiczne wyjaśnienia. Duża uwaga poświęcona przeszłości, dużo czasu przeszłego. Czas gra ważną rolę („czasami”, „często”). Proste porównania („za dużo”, „za mało”, „podobne do”, „takie jak”). Wskazywanie różnych opcji.
Zdobywca
Zainteresowany celami, uzasadnieniami, przyczynami, konsekwencjami i efektywnym wykorzystaniem czasu. Wierzy w doskonalenie ludzi. Racjonalny, logiczny, naukowy. Pracuje dla dobra świata i innych, ulepsza świat, ma większą tolerancję na błędy i odstępstwa od ideału. Bardziej samoświadomy, nieustannie poprawia siebie: „Czy żyję zgodnie z tym, co dla mnie ważne?”. Łatwo wpada w poczucie winy i autokrytykę, gdy nie realizuje planów.
Zainteresowany innymi, chętnie dzieli się wiedzą i doświadczeniem, prezentuje swoje poglądy, przekonuje. Idealistyczny, entuzjastyczny, zorientowany na działanie. Samoocena zależy od osiągania celów. Czas to pieniądz i trzeba go dobrze wykorzystać. Trudno mu pogodzić się z ograniczeniami.
Uwielbia teoretyzować i snuć wizje, uważa, że społeczność można poprawić. Postępowy, pozytywistyczny; racjonalność triumfuje. Lubi analizować, jest intelektualnie sceptyczny.
Śledzi wewnętrzne nastroje, cechy charakteru i motywacje: „Czemu to zrobiłem? Co kieruje ludźmi? Jak mogę użyć swojej wiedzy, żeby pomóc innym?”.
Intelektualizuje, blokuje negatywne elementy siebie, nie lubi wątpliwości, koncentruje się na pozytywach, celach i przyszłości. Czuje się winny, gdy nie realizuje ideałów. Boi się zależności i podległości. Zadaje mnóstwo pytań i lepiej słucha.
Język: rozpoznaje i wyraża złożoność, przyczynowość, ważność. Dużo odniesień do czasu (efektywność, planowanie, cele, przyszłość) i do jego upływu („kiedyś”, „gdy byłem dzieckiem”, „teraz”, „rośnie”). Opisując siebie, używa rozbudowanego słownictwa psychologicznego i wychodzi poza stereotypowe rozumienie siebie. Pojawiają się kontrasty, autokrytyka, odpowiedzialność za własne życie.
Ślepy na subiektywność ukrytą w obiektywności: rzeczywistość jest jedna i nienaruszalna.
Indywidualista
Rzeczywistość zależy od obserwatora; to samo ma różne znaczenia dla różnych ludzi. Obserwuje siebie, żeby się zrozumieć i nadać sobie sens. Porzuca czysto racjonalny opis siebie i świata na rzecz bardziej holistycznego, organicznego, uwzględniającego kontekst. Nie ufa konwencjonalnym przekonaniom i hiperracjonalności. Określa siebie na podstawie własnych doświadczeń i wniosków. Kwestionuje swoje „ja”, chce być sobą bez oglądania się na wymagania społeczne, role czy zadania. Szuka własnych talentów i odpowiedzi na palące pytania; wszystko jest względne. Logika linearna ustępuje holistycznemu rozumieniu świata i siebie. Nie trzeba czegoś dowodzić, żeby tym żyć.
Zamiast analizy – zabawa doświadczaniem. Od „robienia” do „bycia i czucia”. Orientacja na teraz, nie na przyszłość. Dostrzega wpływ uczuć na ciało i odwrotnie, połączenie ciała i umysłu. Przejście od intelektualizowania do odczuwania. Nie narzuca innym swojego rozumienia; każdy ma równe prawo głosu. Podejście egalitarne, wspólnotowe, długie podejmowanie decyzji, rozważanie, wysłuchiwanie. Interesuje go raczej proces, relacje i nieliniowe wpływy niż efekty. Obserwuje, jak on sam i inni zmieniają się zależnie od sytuacji i kontekstu. Egzystencjalne poczucie zróżnicowania momentów życia.
Widząc i odczuwając sprzeczności, może czuć się zagubiony, do tego stopnia, że opisuje siebie jako kogoś o wielu osobowościach: „Czasem czuję się tak, a czasem zupełnie inaczej. Walczę ze sobą, mam w sobie różne części. Sam nie wiem, kim jestem. Jestem racjonalny i nieracjonalny. Czuję się ambiwalentny, podzielony”.
Może czuć przygnębienie, gdy nie znajduje swojego prawdziwego „ja”. Dużo introspekcji, tolerancja dla różnych idei, zachowań i reakcji.
Bywa podziwiany za niekonwencjonalną ekspresję siebie, spontaniczność i życie zgodne z własnym stylem, poza konwencjami. Relacje są silne i wzajemne, zwłaszcza gdy pojawia się synergia i przestrzeń na swobodną ekspresję.
Język: „możliwości”, niebanalne określenia, wiele kontrastujących idei. Zamiast „i” – „albo”, „ale”, „pomimo”: sygnały złożoności poznawczej. Żywe, osobiste informacje, często z wykrzyknikami. Rozbudowany słownik psychologiczny. Zamiast „powinno się” – „jak można generalizować?”. Pojawia się świadomość uwarunkowań kulturowych.
Strateg
Doświadczenie osoby umiejscawia w kontekście konkretnej społeczności i całego życia człowieka. Dzięki rozciągniętej perspektywie czasowej i zewnętrznej dostrzega wzorce i trendy, widzi system. Dostrzega w sobie sprzeczności, ale potrafi je połączyć, łącznie z wcześniejszymi identyfikacjami i tożsamościami. Kluczowa umiejętność to „tworzenie nowej opowieści o sobie”: znaczenie jest interpretacją doświadczenia. Chce żyć sensownie, akcentuje rozwój i samorealizację, ma silne, autonomiczne, zintegrowane „ja”. Różne wątki życia wspierają się, zamiast konkurować. Zna swój cień. Bardziej niż Indywidualista ufa sobie i otoczeniu. Relatywizm przechodzi w zaangażowanie i odpowiedzialność. Wykonuje pracę wewnętrzną nad integracją siebie, także niechcianych części. Pełnia człowieka jest możliwa. Stara się „trzymać razem swoje sprzeczności” i bierze odpowiedzialność za to, kim jest.
Trudne emocje są akceptowane i uznawane za własne; mniej obron i mniejsza potrzeba bronienia „ja”. Więcej spontaniczności i tolerancji; ludzie mają dobre i złe strony.
Widzi wzajemną zależność między ludźmi. Może doświadczać bezwarunkowej miłości.
Najbardziej obawia się, że nie wykorzysta swojego potencjału albo nie zrealizuje głęboko podzielanych wartości (sprawiedliwość, tolerancja, godność wszystkich ludzi).
Obrony: altruizm, humor, antycypacja. Gdy sięga po mniej dojrzałe obrony, potrafi sobie wybaczyć.
Procesy wewnętrzne są złożone i wymagają obserwacji; potrzebny jest codzienny czas na autorefleksję. „Ja” stale się rozwija i zmienia, a obserwowanie tego rozwoju sprawia największą przyjemność. Inni to osoby w „dramacie własnego życia” – wszyscy są fascynujący. W centrum stoi samorealizacja. Niechęć innych do rozwoju to dla Stratega główny problem.
Życie to podróż bez końca. Nie ma jednej drogi lepszej od innych; każdy musi znaleźć własną. Szukanie pomocy nie świadczy o problemie, tylko jest okazją.
Buntuje się przeciw niesprawiedliwości, żyje zgodnie z przekonaniami. Niektórzy stają się charyzmatycznymi liderami; walcząc o to, na czym im zależy, często ponoszą osobiste koszty.
Toleruje różne punkty widzenia, zachowanie odzwierciedla standardy moralne. Buduje odpowiedzialne relacje, dbając o autonomię; relacje rozumie jako nieuniknioną współzależność. Ma egzystencjalne, nieagresywne poczucie humoru.
Planuje w perspektywie całego życia i dalej. Toleruje sprzeczności i wieloznaczność. Postrzega swoje „ja” jako regulatora złożonego z wielu części, w szerszym kontekście. Interesuje się psychologią „ja”, samorealizacją i aktualizacją potencjału; jego niezrealizowanie to największy lęk.
Język: złożona, elastyczna składnia, szerokie spektrum tematów i zainteresowań. Próba spójnej narracji mimo sprzeczności i konfliktów. Zróżnicowany słownik psychologiczny, wgląd w transakcje międzyludzkie i współzależność. Częste pojęcia: identyfikacja, tożsamość, rozwój, wzrost, samorealizacja.
Alchemik
Świadomość wzorców rozwojowych szerszych niż osobiste. „Ego” jest regulatorem i głównym punktem odniesienia, a zarazem – jako egocentryzm – główną przeszkodą we wzroście i rozumieniu. Dostrzega absurdalność automatyzmów ego i naprawdę rozumie, że „mapa nie jest terytorium”. Widzi manipulacje ego i jego obronę stałości i substancjalności. „Ego” staje się przezroczyste. Wniosek z samopoznania: „ja” jest iluzoryczne i nieuchwytne, bo każda myśl i każdy wysiłek powstaje w samym ego i jest uwarunkowany.
Dostrzega paradoksy własnego myślenia, zwłaszcza racjonalnego. Uświadamia sobie językowy proces dzielenia świata na przeciwieństwa: dobro i zło, życie i śmierć, piękno i brzydota to dwie strony tego samego medalu, konieczne do wzajemnego definiowania się. Widzi też, że trzymanie się takich podziałów rodzi wiele cierpienia. Ma nadzieję na wyjście poza myślenie racjonalne i automatyzmy reagowania. Wszelkie uwarunkowania, np. kulturowe, widzi jako obronę „ja” przed rozpoznaniem nietrwałości.
Jest świadomy pseudorzeczywistości tworzonej przez słowa. Szukanie odpowiedzi wyłącznie przez logikę jest jałowe; język i nawyki językowe podtrzymują „ja”. Jednocześnie docenia język jako regulator ludzkich spraw, interakcji i rozwoju.
Wyjście poza racjonalność pogłębia intuicję i kierowanie się sygnałami z ciała, snami i innymi znakami transpersonalnymi. Te źródła wiedzy o sobie i świecie stają się co najmniej równorzędne z racjonalnością.
Kierowanie uwagi do wewnątrz prowadzi do spontanicznego bycia w świecie; to stany nazywane np. peak experience albo flow.
Myśli są w pewnym sensie niezależnymi zjawiskami, które przychodzą i odchodzą. Pojawiają się chwile wolności od ego. Są krótkie i mijają, gdy tylko pojawia się ich ocena.
Obawia się, że mało kto zrozumie jego przeżycia i sposób widzenia świata. Widzi też własne przywiązanie do „ja” w teoriach „wielkiego ja”. Rozumie, że ludzie tworzą sens życia w granicach własnego rozumienia, i dlatego jest głęboko tolerancyjny. Czasem żałuje, że nie jest na wcześniejszym etapie, bo świat stał się bardziej złożony. Radzi sobie jednak z podstawowymi konfliktami: łączy samotność czy rozpacz z realizacją swojego przeznaczenia. Gdy nie udaje się połączyć sprzeczności, przeżywa podstawowy smutek ludzkiej samotności.
Życie to ewolucja i zmiana. Bywa skłonny pomagać innym bardziej niż Strateg, bywa też wobec siebie nadkrytyczny. Odpuszcza identyfikacje, staje się bardziej tolerancyjny wobec siebie i innych.
Widzi strukturę własnego myślenia, porównuje ją z myśleniem innych i dostrzega granice racjonalności.
Język: złożony, żywy, autentyczny, żartobliwy, bezpośredni, czasem surowszy niż u Stratega, bo mniej potrzebuje pokazywać swoje mocne strony. Bardzo bogaty zestaw tematów, pytań, wglądów i komentarzy, zgrabnie połączonych w spójną wypowiedź. Odpowiedzi mają charakter strumienia świadomości albo myślenia na głos, widać w nich wysiłek odpuszczenia struktury.
Rozwój osobisty
Zaplanuj rozwój, korzystając z podpowiedzi poniżej. Następnie zapisz swoje pomysły.
Rozwoju nie można wymusić. Pomaganie liderowi w rozwoju to coś innego niż próba zmuszenia go do niego. Susanne Cook-Greuter podkreśla, że każdy etap rozwoju jest ważny i potrzebny, a rozwój horyzontalny w obrębie etapu jest tak samo ważny jak wertykalny. Twoim zadaniem nie jest zmuszanie kogoś do rozwoju, tylko stworzenie warunków, w których może się rozwijać. Rzuć wyzwanie i wspieraj, ale nie zmuszaj.
Doświadczenia, które zmieniają
- Wyjazd w dzicz: izolacja od cywilizacji, kontakt z naturą i radzenie sobie w trudnych warunkach.
- Warsztaty survivalowe: podstawy przetrwania w trudnych warunkach.
- Pielgrzymka albo duchowa wyprawa do miejsc uważanych za święte lub ważnych historycznie.
- Wolontariat w krajach globalnego Południa albo w rejonach dotkniętych katastrofą.
- Samotna podróż przez różne kraje: autostopem, pieszo albo na rowerze.
- Odosobnienie medytacyjne w klasztorze albo na odludziu; dłuższy czas w ciszy.
- Wyprawy wysokogórskie albo nurkowanie głębinowe.
- Przeprowadzka do innego miasta lub kraju o zupełnie innej kulturze i trybie życia.
- Narodziny dziecka: nowa odpowiedzialność i zmiana priorytetów.
- Awans albo zmiana pracy, która przynosi nowe wyzwania.
- Maraton albo inne wydarzenie sportowe wymagające dyscypliny i przygotowania.
- Długa rehabilitacja po poważnej chorobie albo wypadku.
- Odcięcie się od technologii na określony czas.
- Nauka nowej umiejętności: języka obcego, instrumentu, techniki malarskiej.
- Długotrwała zmiana nawyków żywieniowych, post albo inne formy ascezy.
- Zmierzenie się z własnym lękiem, np. skok ze spadochronem.
- Wolontariat na rzecz słabszych grup społecznych albo zwierząt.
- Założenie własnej firmy lub start-upu z ryzykiem własnych zasobów.
- Kurs ratownictwa dzikiej przyrody.
- Intensywne warsztaty pracy z ciałem, np. joga albo tai chi.
- Zbudowanie czegoś własnymi rękami: domu, łodzi, mebli.
- Prowadzenie gospodarstwa albo ogrodu: cierpliwość i życie w rytmie natury.
Różnorodne perspektywy widzenia i rozumienia
Te sposoby poszerzają horyzonty, pomagają zrozumieć różnorodność ludzkiego doświadczenia i wyjść poza własną strefę komfortu.
- Lokalne grupy dyskusyjne albo kluby książki.
- Warsztaty i szkolenia z uczestnikami z różnych środowisk.
- Wizyty w ośrodkach kulturowych lub religijnych innych niż własne, udział w rozmowach i ceremoniach; spotkania międzyreligijne i międzykulturowe.
- Wolontariat z ludźmi o różnym pochodzeniu i doświadczeniu życiowym.
- Wymiany kulturalne i studenckie.
- Współpraca z mentorami z różnych dziedzin i środowisk; relacja z nauczycielem albo mistrzem w wybranej dziedzinie.
- Spotkania typu „speed dating” nastawione na rozmowy na różne tematy, niekoniecznie randkowe.
- Grupy wsparcia, grupy terapeutyczne albo grupy rozwoju osobistego.
- Aktywny udział w życiu społeczności lokalnej: rady osiedlowe, kluby sportowe, zespoły muzyczne.
- Warsztaty dialogu międzykulturowego.
- Wspólne podróże z ludźmi o innych zainteresowaniach i doświadczeniach.
- Kursy, na których ludzie z różnych dziedzin uczą się od siebie; spotkania wymiany umiejętności.
- Relacje z osobami starszymi, z bogatym doświadczeniem życiowym, i wymiana międzypokoleniowa, np. w programach mentorskich.
- Debaty, które pomagają zrozumieć wiele punktów widzenia.
- Warsztaty teatralne albo improwizacji: wchodzenie w różne role.
- Zaangażowanie społeczne lub obywatelskie we współpracy z ludźmi o innych przekonaniach.
- Wspólne gotowanie i posiłki z ludźmi z innych tradycji kulinarnych, poznawanie historii i znaczenia potraw.
- Festiwale i wydarzenia kulturalne pokazujące różnorodność tradycji.
- Kontakty z ekspertami w interesującej dziedzinie, sympozja branżowe.
Nowe modele mentalne: większa złożoność poznawcza
- Książki z różnych dziedzin, kultur i epok.
- Podcasty i wykłady online na tematy spoza strefy komfortu.
- Kursy online z filozofii, historii, sztuki, nauk ścisłych.
- Filmy dokumentalne o różnych kulturach i środowiskach.
- Warsztaty artystyczne: malarstwo, rzeźba, taniec, teatr, fotografia; tworzenie własnej sztuki.
- Medytacja i praktyki uważności, które pomagają rozumieć własne myśli i uczucia; inne techniki kontemplacji, medytacja wizualizacyjna.
- Eksperymentowanie z formami ekspresji: pisaniem, rysunkiem, muzyką.
- Regularna introspekcja: przyglądanie się własnym uczuciom, myślom i motywacjom.
- Dziennik: zapisywanie przemyśleń, doświadczeń, marzeń i refleksji.
- Studiowanie filozofii, teologii albo psychologii.
- Terapia grupowa.
- Muzea, wystawy i galerie pokazujące różnorodność perspektyw artystycznych.
- Praca z oddechem, np. pranajama.
- Warsztaty pisania autobiograficznego.
- Zapisywanie i analiza snów.
- Taniec i inne formy ekspresji cielesnej, które pogłębiają kontakt z ciałem.
- Muzyka z różnych kultur, warsztaty muzyczne.
- Metody pracy nad sobą, takie jak biofeedback.
- Badanie historii rodziny i własnych korzeni.
Materiały
Opisy Action Logic
Logiki działania według Billa Torberta
Oportunista
- Skupienie na chwili obecnej.
- Zachowania są często dyktowane przez to, co przyniesie natychmiastową korzyść.
- Reaktywny, impulsywny.
- W obliczu konfliktu skłonny do manipulacji lub oszustwa.
- Często unika odpowiedzialności, obwinia innych.
Dyplomata
- Dążenie do harmonii i unikania konfliktu.
- Skupienie na przynależności do grupy i akceptacji społecznej.
- Zależny od zewnętrznych norm i reguł.
- Unika ryzyka i wyróżniania się.
Ekspert
- Skupienie na zdobywaniu wiedzy, umiejętności i doskonaleniu swojego rzemiosła.
- Wysoka potrzeba dokładności i dbałości o szczegóły.
- Dążenie do wydajności i rutyny.
- Często krytyczny wobec innych, kieruje się własnymi wysokimi standardami.
Zdobywca
- Silne dążenie do wyników, osiągnięć i kontroli.
- Uznawanie władzy za klucz do zmian.
- Ma jasną wizję i cel, kieruje się nimi w działaniu.
- Często skupiony na zewnętrznym sukcesie i uznaniu.
Indywidualista
- Poszukiwanie autentyczności i niepowtarzalności.
- Zdolność do przełamywania własnych ograniczeń i konwencji.
- Skupienie na głębszym zrozumieniu siebie i otaczającego świata.
- Często bardziej otwarty na zmiany, nowości i eksperymenty.
Strateg
- Myślenie długoterminowe i zdolność do rozważania złożonych systemów i perspektyw.
- Skupienie na przywództwie adaptacyjnym i elastyczności.
- Widzi siebie jako część większego systemu.
- Potrafi tworzyć strategie i dostosowywać je do zmiennego otoczenia.
Alchemik
- Dążenie do transformacji na poziomie jednostki, organizacji i społeczeństwa.
- Postrzega rzeczywistość jako ciągłą przemianę i zmienność.
- Potrafi łączyć przeciwieństwa i wykorzystywać je do głębszej zmiany.
- Ma wyjątkową zdolność tworzenia przestrzeni, w której inni również mogą przejść transformację.
Każda z tych logik działania to inny sposób postrzegania świata i reagowania na niego. W miarę rozwoju ludzie przechodzą przez kolejne etapy, zdobywając coraz głębsze zrozumienie siebie i otaczającej ich rzeczywistości.
Etapy według Roberta Kegana
Impulsywny
- Dziecięcy, egocentryczny punkt widzenia.
- Zależność od bezpośrednich impulsów i potrzeb.
Imperialny
- Zależność od własnych potrzeb, chęci i pragnień.
- Początek rozumienia zasad społecznych, ale skupienie na samym sobie.
Wzajemnościowy
- Kształtowanie tożsamości na podstawie relacji.
- Dążenie do bycia akceptowanym przez innych, zależność od opinii innych.
Instytucjonalny
- Właściwe zrozumienie norm i wartości społecznych.
- Kierowanie się wewnętrznymi standardami i wartościami.
Dydaktyczny
- Zdolność do myślenia w bardziej złożony sposób.
- Zrozumienie różnych perspektyw i względności własnych przekonań.
Samotworzący się (transformatywny)
- Głębokie zrozumienie siebie i otaczającego świata.
- Zdolność do przekształcania siebie w odpowiedzi na nowe wyzwania.
Porównanie poziomów
Jak etapy rozwoju opisane przez Billa Torberta, Roberta Kegana i Susanne Cook-Greuter odpowiadają sobie nawzajem.
| Etap | Bill Torbert | Robert Kegan | Susanne Cook-Greuter | Opis etapu |
|---|---|---|---|---|
| Wczesne dzieciństwo | – | Impulsywny | Impulsywny | Działanie bez głębszej refleksji nad skutkami, myślenie egocentryczne. |
| Dzieciństwo | – | Imperialny | Samocentryczny | Dominacja własnych potrzeb, początek rozumienia zasad społecznych. |
| Adolescencja | Oportunista | Wzajemnościowy | Konformistyczny | Dążenie do akceptacji grupy, kształtowanie tożsamości w oparciu o relacje. |
| Wczesna dorosłość | Dyplomata | Instytucjonalny | Socjocentryczny | Uznawanie i przestrzeganie norm społecznych, wartościowanie wspólnoty. |
| Dorosłość | Ekspert, Zdobywca | Indywidualny | Indywidualista, Eksplorator | Niezależność, początek autorefleksji, kwestionowanie norm. |
| Dojrzała dorosłość | Indywidualista | Dydaktyczny | Strateg | Zrozumienie wielości perspektyw, bardziej złożone myślenie. |
| Starość | Strateg, Alchemik | Samotworzący się (transformatywny) | Alchemik | Głęboka mądrość, integrowanie różnorodnych perspektyw życia. |
Dokładniejsze opisy
Dokładniejsze opisy logik działania Ta treść pochodzi z serwisu Interacty, który po wyświetleniu może zapisywać pliki cookie na Twoim urządzeniu.
Szersze omówienie modelu: przewodnik Rozwój wertykalny.
Turkus
Otwórz prezentację o organizacjach turkusowych (Prezentacje Google)
Artykuły
- 7 transformacji lidera (PDF)
- BuffettWarrenDevBioFINAL (PDF)
- VerticalLeadersPart1 (PDF)
Pliki PDF otrzymujesz od prowadzącego na zajęciach.