Ekspozycja w wyobraźni
Gdy lęku nie da się spotkać w rzeczywistości: zapisany scenariusz, czytany aż przestanie straszyć.
- CBT
- Z terapeutą
Ekspozycja wyobrażeniowa w terapii OCD i zaburzenia lękowego uogólnionego.
Do czego służy
Niektórych lęków nie da się spotkać na żywo: boję się, że ktoś bliski umrze, boję się, że zrobię komuś krzywdę. Natrętne myśli w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym albo zamartwianie się w zaburzeniu lękowym uogólnionym podtrzymuje unikanie tych obrazów i próby neutralizowania. Ekspozycja w wyobraźni przenosi spotkanie z lękiem do opowieści, którą się czyta i słucha, aż przestaje uruchamiać alarm.
Kiedy
Przy natrętnych myślach i obrazach, które budzą silny lęk albo poczucie winy, i przy zamartwianiu się o scenariusze niemożliwe do odtworzenia.
Jak to wygląda w terapii
Terapeuta pomaga napisać krótką opowieść według kilku zasad:
- W pierwszej osobie i w czasie teraźniejszym: wchodzę do pokoju i widzę….
- Realistycznie: to, czego naprawdę się boisz, bez fantastyki.
- Konkretnie i krótko: każde zdanie dotyczy sedna lęku.
- Do końca: opowieść kończy się tym, czego boisz się najbardziej, łącznie z niepewnością (i nigdy nie będę wiedzieć na pewno).
- Bez neutralizowania: w trakcie i po czytaniu nie wykonujesz rytuałów, nie upewniasz się, nie „odczyniasz”.
- Codziennie: czytanie albo słuchanie nagrania, aż opowieść przestanie wywoływać silną reakcję.
Po czym poznać, że działa
Spada lęk przy czytaniu, a natrętne myśli tracą siłę i znaczenie w ciągu dnia.
Na co uważać
Bez przygotowania, bez stopniowania i bez powstrzymania rytuałów łatwo wzmocnić problem. Nie stosuj tej metody samodzielnie przy nasilonych objawach OCD, PTSD ani depresji. Natrętne myśli o zrobieniu komuś krzywdy są typowym objawem OCD i nie świadczą o tym, że jesteś groźny albo groźna, ale warto omówić je ze specjalistą.
Czytaj dalej
Źródła: J.S. Abramowitz, B.J. Deacon, S.P.H. Whiteside, „Exposure Therapy for Anxiety” (2. wyd., 2019); E.B. Foa, E.A. Yadin, T.K. Lichner, „Exposure and Response (Ritual) Prevention for Obsessive-Compulsive Disorder” (2. wyd., 2012); M.G. Craske i in., Behaviour Research and Therapy 58, 2014.