DEAR MAN: jak prosić i odmawiać

• DBT
• Na start

Moduł skuteczności interpersonalnej w DBT, Marsha M. Linehan.

Do czego służy

Struktura na rozmowę, w której chcesz coś uzyskać albo czegoś odmówić: jasno, z szacunkiem dla siebie i rozmówcy.

W każdej trudnej rozmowie DBT każe zadać sobie pytanie, co jest teraz najważniejsze: osiągnąć cel, zachować relację czy zachować szacunek do siebie. Od odpowiedzi zależy, którą z trzech umiejętności (DEAR MAN, GIVE, FAST) postawić na pierwszym miejscu.

Kiedy

Prośby, negocjacje, granice, rozmowa z przełożonym, odmowa, której zwykle unikasz.

Jak

Przygotuj rozmowę wcześniej, najlepiej na kartce:

1. D – opisz (describe). Same fakty, jak w protokole: w tym tygodniu naczynia trzy dni stały w zlewie. Bez „znowu” i „zawsze”.
2. E – wyraź (express). Uczucia i opinie w pierwszej osobie: czuję się przytłoczona, gdy po pracy zaczynam od sprzątania.
3. A – poproś wprost (assert). Jasno: potrzebuję, żeby naczynia były zmywane tego samego dnia. Bez „czy mógłbyś może…”, które zaprasza do odmowy. Odmowa też wprost: nie wezmę tego projektu.
4. R – wzmocnij (reinforce). Pokaż, co zyska druga strona: będę mieć wtedy czas, żeby razem zjeść kolację.
5. M – bądź uważny (mindful). Trzymaj się tematu. Gdy rozmowa zbacza, spokojnie wróć do prośby („zdarta płyta”). Nie odpowiadaj na prowokacje.
6. A – okaż pewność (appear confident). Prosta postawa, kontakt wzrokowy, spokojny głos.
7. N – negocjuj (negotiate). Bądź gotów albo gotowa dać i wziąć. Zawczasu wiedz, jakie jest Twoje minimum.

Przykład. Wyjeżdżam w niedzielę na trzy dni (D). Martwię się, bo wypożyczalnia nie ma aut (E). Czy możesz pożyczyć mi samochód od niedzieli do wtorku? Oddam go z pełnym bakiem przed 19:00 (A). W zamian zawiozę Cię w czwartek na lotnisko (R).

Po czym poznać, że działa

Częściej mówisz jasno, czego chcesz, i rzadziej żałujesz, że się zgodziłeś albo zgodziłaś.

Na co uważać

DEAR MAN zwiększa szansę, ale nie gwarantuje zgody. Skuteczność oceniaj po tym, czy powiedziałeś albo powiedziałaś to, co chciałeś, w sposób zgodny ze sobą, a nie tylko po tym, czy druga strona się zgodziła.

Czytaj dalej

• PrzewodnikTrudne rozmowy w pracyDziesięć modeli, które pomagają przygotować i przeprowadzić trudną rozmowę: od przekazania decyzji o zwolnieniu, przez informację zwrotną, po konflikt w zespole. Z narzędziem do doboru modelu.→
• TestKwestionariusz Stylu Interpersonalnego16 zestawów określeń do uszeregowania. Sprawdź, który z czterech stylów – działanie, porządkowanie, harmonia, ekspresja – dominuje w Twoich kontaktach z innymi.→

Źródła: M.M. Linehan, „Trening umiejętności DBT. Podręcznik terapeuty” (2. wyd., 2015; wyd. pol. 2016).

← Wszystkie techniki · Mapa BASIC ID: od czego zacząć?