Mądry Umysł
Zanim zdecydujesz pod wpływem emocji albo samej logiki: trzy pytania, które łączą uczucie, fakty i to, co ważne.
- DBT
- Na start
Dialektyczna terapia behawioralna (DBT), Marsha M. Linehan.
Do czego służy
Linehan opisuje trzy stany umysłu. Umysł emocjonalny decyduje tym, co czuje: szybko, impulsywnie, często trafnie co do potrzeby, ale nie co do sposobu. Umysł racjonalny decyduje faktami i logiką: porządnie, ale bywa chłodny i pomija to, co dla nas ważne. Mądry Umysł to ich część wspólna: emocja zostaje uznana, fakty sprawdzone, a decyzja wynika z tego, na czym Ci naprawdę zależy.
Większość decyzji, których później żałujemy, zapada w jednym z dwóch skrajnych trybów.
Kiedy
- Przed decyzją, której możesz żałować: wiadomość „wygarniająca” wszystko, rzucenie pracy, zakup na raty.
- Gdy czujesz, że emocja Cię niesie, albo przeciwnie: że wszystko wydaje się logiczne, a coś w środku protestuje.
Jak
- Zatrzymaj się. Nawet w pół zdania. Jeden wolny oddech, dłuższy wydech.
- Co mówi umysł emocjonalny? Nazwij emocję i to, do czego popycha: jestem wściekły i chcę odpisać od razu.
- Co mówi umysł racjonalny? Wypisz fakty i konsekwencje: mail zostanie w skrzynce, czyta go też szef.
- Co mówi Mądry Umysł? Zapytaj: jaka odpowiedź szanuje i to, co czuję, i fakty, i to, co jest dla mnie ważne w tej relacji albo sprawie? Odpowiedź często przychodzi jako ciche, spokojne „wiem”, nie jako argument.
- Dopiero teraz działaj. Jeśli odpowiedź nie przychodzi, odłóż decyzję o godzinę albo do rana.
Ćwicz na małych decyzjach (co odpisać, co zjeść, czy wyjść), żeby w trudnej chwili umiejętność była pod ręką. W praktyce zen podobną jakość opisuje się jako działanie z „cichego środka”: nie bez emocji, ale bez bycia przez nią popychanym.
Po czym poznać, że działa
Maleje liczba decyzji, których żałujesz w ciągu doby. Zauważasz moment zatrzymania częściej niż wcześniej.
Na co uważać
- Logika udająca mądrość. „To racjonalne, więc słuszne” to zwykle umysł racjonalny. Mądry Umysł bierze pod uwagę także uczucia i wartości.
- Oczekiwanie, że emocja zniknie. Mądry Umysł nie usuwa emocji, tylko daje jej właściwe miejsce w decyzji.
Czytaj dalej
Źródła: M.M. Linehan, „Trening umiejętności DBT. Podręcznik terapeuty” (2. wyd., 2015; wyd. pol. 2016); M.M. Linehan, „DBT Skills Training Handouts and Worksheets” (2015).