Ekspozycja interoceptywna
Celowe wywoływanie doznań podobnych do paniki, żeby mózg nauczył się, że nie są groźne.
- CBT
- Z terapeutą
Terapia poznawczo-behawioralna zaburzenia panicznego (D.H. Barlow, M.G. Craske).
Do czego służy
W zaburzeniu panicznym ludzie zaczynają bać się własnych doznań: kołatania serca („zawał”), zawrotów głowy („zemdleję”), duszności („uduszę się”). Każde takie doznanie uruchamia alarm, alarm wzmacnia doznania i koło się zamyka. Ekspozycja interoceptywna celowo wywołuje podobne doznania w bezpiecznych warunkach. Doświadczenie czuję to samo co przy ataku i nic złego się nie dzieje osłabia lęk przed ciałem.
Kiedy
Gdy głównym problemem jest lęk przed objawami z ciała, najczęściej przy napadach paniki. Zawsze po wykluczeniu przyczyn somatycznych przez lekarza.
Jak to wygląda w terapii
Terapeuta dobiera ćwiczenia do Twoich objawów i stopniuje je. Przykłady:
- szybkie, głębokie oddychanie przez około minutę (zawroty, mrowienie),
- oddychanie przez wąską słomkę (uczucie braku powietrza),
- bieg w miejscu albo po schodach (kołatanie serca, pocenie),
- kręcenie się na krześle obrotowym (zawroty),
- wpatrywanie się w lustro albo jasne światło (poczucie nierealności).
Schemat jest ten sam co w każdej ekspozycji: wywołanie doznania, pozostanie z nim bez zachowań zabezpieczających, sprawdzenie prognozy, powtórzenie. Ćwiczenia, które wywołują najwięcej lęku, trafiają potem do codziennych sytuacji (kawa, sauna, wysiłek).
Po czym poznać, że działa
Doznania z ciała przestają uruchamiać alarm. Rzadziej sprawdzasz puls i unikasz wysiłku.
Na co uważać
Nie wykonuj tych ćwiczeń samodzielnie. Przy chorobach serca, płuc (w tym astmie), padaczce, urazach kręgosłupa szyjnego, w ciąży i przy niektórych lekach mogą być niebezpieczne. Wywołanie paniki bez przygotowania i bez planu może wręcz wzmocnić lęk. CBT zaburzenia panicznego jest dobrze przebadana i skuteczna: warto jej szukać u specjalisty.
Czytaj dalej
- TechnikaStopniowa ekspozycjaCBT · Lęk maleje, gdy przestajesz przed nim uciekać. Drabina sytuacji od najłatwiejszej do najtrudniejszej.
- TestDASS-21: depresja, lęk i stres21 stwierdzeń o ostatnim tygodniu. Kwestionariusz przesiewowy o nasileniu objawów obniżonego nastroju, lęku i napięcia (stresu). Wynik nie jest diagnozą.
Źródła: M.G. Craske, D.H. Barlow, „Mastery of Your Anxiety and Panic” (4. wyd., 2006); D.M. Clark, „A cognitive approach to panic”, Behaviour Research and Therapy 24(4), 1986; Ł.M. Pompoli i in., „Psychological therapies for panic disorder”, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2016.